Bilgi paylaştıkça çoğalır

     İnsanlık tarihi rivayetlerle dolu. Gerçeklik payının binde birlik ‘gerçek’ olma ihtimaliyle süregelen, bilinenleri tarihe geçtiği haliyle yalan yanlış okuduk bildik. Ancak hiçbir zaman gerçeğinden emin olamadık. Ne okuduysak onu bildik,anlattık. Bilenler anlattı, gittik bir başkasına anlattık. Ve her cümleye ”zamanında” diye başladık.

     Küpe.Bilindik üzere şimdiki zamanda oldukça hoş duran bir aksesuar. Ama hala ne işe yaradığını çözemediğim kulak memesine takılıyor.

roma donemi mısır donemi

    İnsanlar, tarih öncesi zamanlarda küpenin, aksesuvar olduğunu keşfettiklerinde,karşılarındakileri etkilemek için bir süs olarak kullanmışlar. Birçoğu da tılsım amacıyla kulağa küpeyi oturtturmuş.. Tabii bir rivayettir ki yine ilk insanlarda o anlam veremediğim kulak memesinin bir işlevi varmış, bizzat tahrik unsuru olarak  tarihte yerini almış üstelik zamanla küçülmüş.

    Ve Mısır; birçok kültürel gelişmede olduğu gibi  küpeye de ilk önce Mısırlılar’da rastlanmış.

 

    Bir rivayet vardır ki kulağa küpe etmemek imkansız. Yavuz Sultan Selim 1517 yılında Mısır’ı fethettiği sırada kulağında küpe takılı insanları görür ve sorar;

– ”Bunlar neden küpe takıyor?”

– ”Onlar kölelerdir,bu nedenle küpe takıyorlar.” cevabını alır.Selim bunun üzerine;

– ”Ben de Allah’ın kölesiyim.” der ve kulağına küpe takar.

    Bir rivayetse şöyledir ki; Macar ressam, Selim’in bir portresini yapar ve başında hac işareti bulunan bir taç ve kulağında bir küpeyle tablosunu oluşturur. Macar ressam Selim’i nasıl görmek istiyorsa öyle çizmiştir deniyor, tarihçilere göre bu asılsızdır.(Dikkat edersiniz ki ders kitaplarında bu portreye rastlamayan yoktur.)

    Bir başka rivayete göreyse Babiller ve daha sonrasında Asya Medeniyetleri’nde küpe sadece erkeklerin taktığı ve rütbelerini belirten bir takı olmaktan ileriye gidememiş.

    Orta Çağ’da ise küpe, Rönesans’la birlikte tekrar ortaya çıkmış ve farklılık göstermiştir. Kadınlar küpeyi iki kulağa takarlarken,erkekler sadece sol kulaklarına takmışlar.(Tabi günümüzde daha farklı da yorumlanabiliyor bu vaziyet.)

    Eski Çağ‘lar da ise sadece denizciler küpe takarmış ve amacıysa okyanuslara açıldıklarında,geri dönememe ihtimaline karşı, olur da cesetleri karaya vurursa cenaze masrafları için kulaklarında altın küpe olmadan bilinmezlere yol almazlarmış. Düşünceli denizcilermiş vesselam. Bir de şu var ki hangi karaya vurdularsa bu geleneği bilmeyen bir toplulukla karşı karşıya gelmek de var ucunda..

tarihte-kupe

    Bence bu rivayetler arasında Selim’den sonra kulağa bir küpe olacak şey varsa şayet Kıpçaklar’ın küpe anlayışıdır.Çünkü Kıpçaklar evladı için yaşarlarmış. Ailede küçük oğlan baba evinde kalıp atasına sahip çıkarken büyük oğlan orduya hizmet edermiş. Ailede bir oğlan varsa kulağına bir küpe takılırmış. Soyu içinde tek oğlan ise kulağında iki küpe taşırmış. Türk töresi,soyunu sürdürebilmesi için onu bizzat korurmuş.

    Şimdi ben anlattım siz dinlediniz. Varın gidin siz de diğerlerine anlatın bu rivayetleri. Belki binde bir gerçektir belki de gerçekten rivayetten öte değildir.

 Not: Sizin de dikkatinizi çektiyse tarih sahnesinde rivayetlere göre küpeyi en çok kullananlar, erkekler olmuştur.Bunu ayrıca belirtmek istedim.

 

İlk yorumlayan siz olmak ister misiniz?

Bir yorumda siz bırakın